| |
Anne-Çocuk Eğitim Programı (AÇEP)
Her çocuğun potansiyelini en üst noktaya kadar geliştirmeye
hakkı vardır.
Bu temel hakkın korunması, tüm çocukların erken çocukluk eğitimi programlarından
yararlanabilmesiyle yakından ilgilidir. Ülkemizde ise, okulöncesi
programlarından yararlanabilen
5 - 6 yaş grubu çocukların oranı sadece % 14’tür. Yapılan
araştırmalar; sosyal ve ekonomik yönden olumsuz koşullarda yetişen
çocukların zihinsel, sosyal, duygusal ve bedensel yönlerden gelişimlerinin
eksik kalabildiğini, bundan dolayı okul başarılarının ve özellikle
okula devam etme oranlarının düşük olabildiğini göstermektedir.
Ancak, yine araştırmalar gösteriyor ki; çocuğun yakın çevresinin çocuk
eğitimi ve gelişimi hakkında eğitilmesi bu olumsuz koşulları ortadan
kaldırabilmektedir. Anneler, çocuk eğitimi ve gelişimi konularında
bilinçlendirildiğinde, çocuklarına anlamlı bir destek verebilmekte
ve onların okula hazır başlamalarını sağlayabilmektedirler.
Anne Çocuk Eğitim Programı- AÇEP nedir?
AÇEP, Türkiye’deki erken çocukluk eğitimi sorununa bir çözüm olarak
geliştirilmiş, bilimsel temelli bir okulöncesi eğitim programıdır.
AÇEP’te doğrudan annelere ulaşılarak, annenin eğitici potansiyelini
geliştirmesi için eğitim desteği verilir. Böylece, kadının birey olarak
güçlenmesi ve anne olarak eğitici rolünün gelişmesi mümkün olmakta
ve çocuğunun gelişim ihtiyaçları, ev ortamında karşılanmaktadır.
AÇEP nasıl geliştirildi?
AÇEP, 1982 – 1991 yılları arasında uygulanan “Erken Destek Araştırma
Projesi”nin verileri ışığında; Prof. Dr. Çiğdem Kağıtçıbaşı, Prof.
Dr. Diane Sunar, Prof. Dr. Sevda Bekman ve AÇEV uzmanları tarafından
geliştirilmiş ve 1993 yılında bu amaçla kurulan Anne Çocuk Eğitim
Vakfı (AÇEV) bünyesinde yaygın uygulama fırsatı bulmuştur.
AÇEP niçin önemli?
8 yıllık temel eğitimin başarısı, nitelikli ve yaygın bir okulöncesi
eğitimine bağlıdır.
İşte AÇEP; yaygın kurumsal hizmetlere ulaşamayan aileleri, eğitimin
içine çekmeyi başaran düşük maliyetli bir okulöncesi eğitim programı
olarak, ülkemizdeki 8 yıllık temel eğitime en temel desteklerden birini
vermektedir.
AÇEP kimleri eğitmeyi hedefliyor?
AÇEP, sosyal ve ekonomik yönden olumsuz koşullarda yaşayan, anasınıfına
gitmeyen 6 yaşındaki çocuk ve annelerini hedefliyor.
AÇEP nasıl uygulanıyor?
AÇEP kursları halen, MEB Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü’ne
bağlı 200’ü aşkın Halk Eğitim Merkezi’nde devam etmektedir. Bir AÇEP
kursu, 25 hafta sürmekte ve yaklaşık 3 saatlik haftalık grup toplantılarıyla
gerçekleştirilmektedir.
AÇEP’in uygulamasında AÇEV, bakanlığa bağlı öğretmen ve il koordinatörlerine
eğitim seminerleri vererek bu ekipleri yetiştirme sorumluluğunu
üstlenmektedir.
AÇEV tarafından düzenlenen dört haftalık seminerlere katılan öğretmenlerin
temel görevi, her yıl 25’er kişilik iki kurs açmak, kurs programlarını
aksatmadan uygulamak ve annelere ve çocuklara düzenli ev ziyaretleri
yapmaktır. Bu çerçevede, bugüne kadar 400’ü aşkın öğretmen eğitilmiştir.
AÇEP’in içeriği nedir?
AÇEP 3 bölümden oluşmaktadır:
• Anne Destek Programı
• Zihinsel Eğitim Programı (ZEP)
• Üreme Sağlığı ve Aile Planlaması.
Anne Destek Programı:
Her hafta, annelerle sohbet şeklinde işlenen bu bölümde anneler, çocukların
zihinsel, sosyal ve bedensel gelişimi, beslenme, hastalıklar, tuvalet
alışkanlığı, disiplin yöntemleri, çocuğu dinlemek, annenin kendini
duyurması gibi çeşitli konularda bilinçlendirilmektedir. Bu yolla,
annelerin, çocuklarının gelişimini daha bilinçli ve daha rahat desteklemeleri
sağlanmaktadır.
Zihinsel Eğitim Programı:
Bu programda, anneyle çocuk evde her gün beraber çalışmaktadır. Annelere,
çocuklarına uygulamaları için verilen 8 hikaye kitabı ve 25 çalışma
formuyla, çocuğun zihinsel gelişiminin desteklenmesi ve okula iyi
hazırlanması amaçlanmaktadır. Uygulama, ev ziyareti yapan öğretmenlerce
de desteklenmektedir.
Üreme Sağlığı ve Aile Planlaması:
Sohbet şeklinde işlenen bu bölümde de anneler, kadın üreme sistemi,
gebelikler ve doğum kontrol yöntemleri konularında bilinçlendirilmektedir.
Diğer uygulamalar:
AÇEP, MEB dışındaki kurumlarla işbirliği içinde de uygulanmaktadır.
Sosyal Hizmetler, Çocuk Esirgeme Kurumu ile işbirliği çerçevesinde,
kurumun sosyal hizmetler uzmanlarına açılan eğitim seminerlerinden
yetişen uzmanların Toplum Merkezleri’nde açtıkları kurslar da başarıyla
yürütülmektedir. Bunun yanı sıra, İstanbul’da çeşitli sivil toplum
kuruluşlarıyla işbirliği içinde yürütülen uygulamalar ile okullarda
velilere yönelik özel seminerler de düzenlenmektedir. AÇEP ayrıca,
Fransa, Almanya, Hollanda ve Belçika’da da Türk işçi aileleri ile
ve Bahreyn’de de Arapça olarak uygulanmaktadır.
AÇEP’e nasıl başvurulur?
Tamamen ücretsiz AÇEP kurslarına 6 yaşında çocuğu olan ve okuma-yazma
bilen her kadın başvurabilir. Katılmak için en yakın Halk Eğitim Merkezi’ne,
Toplum Merkezi’ne veya AÇEV’e başvurarak kurs programları hakkında
bilgi edinilebilir.
AÇEP’in Değerlendirmesi:
Anne Çocuk Eğitim Programı'nın çocuklar ve anneler üzerindeki etkilerinin
ve işleyişinin incelendiği en kapsamlı değerlendirme araştırması Prof.Dr.
Sevda Bekman tarafından yazılan "Eşit Fırsat" kitabında
toplanmıştır. Araştırmadan çıkan tüm bulgular AÇEP'in:
çocuklara okulda kullanacakları sözel ve sayısal becerileri etkili
biçimde kazandırarak, onları okula hazırlamakta etkin olduğunu ve
AÇEP'e katılan çocukların olumsuz sosyo-ekonomik koşullara ve cinsiyete
bağlı eşitsizliklerin üstesinden gelerek, okula eşit fırsat ile başladıklarını,
bunun da okuldaki başarıyı getirdiğini göstermektedir.
Prof.Dr. Çiğdem Kağıtçıbaşı, Doç.Dr. Sami Gülgöz ve Yrd.Doç.Dr. Fatoş
Gökşen tarafından yürütülen bir diğer araştırmada ise AÇEP’in kadınlar
üzerindeki etkisi değerlendirilmiştir. Bu araştırmada AÇEV’in İşlevsel
Yetişkin Okuryazarlık Programı’nın da kadınlar üzerindeki etkisi incelenmiştir.
" İki Farklı Güçlendirme Programının İstanbul'da Düşük Gelirli
ve Düşük Eğitimli Alanlarda Kadınlar Üzerindeki Etkileri " başlıklı
araştırmada bu iki program tarafından özel olarak amaçlanmadığı halde,
programlara katılan kadınların sosyal ilişkilerinin geliştiği, kent
yaşantısıyla daha bütünleşik hayatlar yaşadıkları, kendilerinden daha
fazla memnuniyet duydukları, aile içinde daha uyumlu ortamların kurulmasına
neden oldukları ve eşleriyle daha iyi iletişim kurabildikleri gözlemlenmiştir.
İlginç olan nokta, birbirinden farklı bu iki eğitim programına katılmış
olan kadınların kurs başlangıcı ile sonu arasında yaşadıkları büyük
değişim ve gelişimin benzer nitelikte olmasıdır. |
