“Güneydoğu Anadolu Bölgesi Eğitim Projesi” adı altında yürütülen bu proje kapsamında, yapılan araştırmalar ile bölgede saptanan ihtiyaçlar doğrultusunda, İşlevsel Yetişkin Okuryazarlığı ve Kadın Destek Programı, Okulöncesi Eğitim Programı ve Anne Destek Programı geliştirilmiştir. Bu programların oluşturulması sırasında, projenin bölgede sürdürülebilir kılınması için, yerel katılımın ve içeriklerin yörenin yaşam ve ekonomik koşullarına uygun olması özellikle gözönünde bulundurulmuştur.

İşlevsel Yetişkin Okuryazarlığı ve Kadın Destek Programı

Bugün Türkiye’de yaklaşık 7 milyon kişi kendi adını dahi okuyup yazamamaktadır. Bu nüfusun büyük çoğunluğunu kadınlar oluşturmaktadır ve istatistiklere göre Türkiye’de her dört kadından biri okur yazar değildir. Ayrıca, bölgesel olarak bakıldığında Doğu ve Güney Doğu Anadolu Bölgeleri’nde okuma yazma oranının özellikle kadın nüfusunda çok daha düşük olduğu görülmektedir. 1999 İnsani Gelişim Raporuna göre Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde kadınlarda okuma yazma oranı % 56.63, erkeklerde ise % 82.51’dir.

Güneydoğu Anadolu Eğitim Projesi ile AÇEV, ülkemizde eğitim ihtiyacının yoğun olarak görüldüğü Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde yaşayan kadınların ihtiyaçlarına yönelik bir okuma yazma programının geliştirilmesinin yanısıra, kadını çok yönlü güçlendirmeyi ve toplumsal hayata katılımını sağlamayı amaçlamaktadır. Bölgede yapılan ihtiyaç saptama çalışmaları ve birçok uzmanın katıldığı çalıştayın çıktıları sonucunda, programın okuma yazma becerilerinin yanısıra, vatandaşlık, insan hakları, sağlık, çocuk bakımı ve eğitimi ile hizmet alma konularını da içermesi gerektiği görülmüştür. Program, Prof. Dr. Aydın Yücesan Durgunoğlu, Doç. Dr. Banu Öney, Hilal Kuşcul ve AÇEV uzmanları Filiz Aslan, Meltem Cantürk ve Mutlu Yasa tarafından geliştirilmiştir.

Projenin pilot uygulamalarının başladığı Ekim 2002’den bu yana Diyarbakır, Şanlıurfa ve Siirt illerinde 765 kadın İşlevsel Yetişkin Okuryazarlığı ve Kadını Destek Programı’nı başarıyla tamamlamışlardır.

Bu uygulamaların Haziran 2004’e kadar sürmesi ve toplam 250 öğretici yetiştirilmesi, ayrıca Diyarbakır, Şanlıurfa, Mardin ve Van illerinde 4.750 yetişkinin daha eğitilmesi hedeflenmektedir. Aynı zamanda bu proje, AÇEV tarafından yetiştirilen 250 kadının okuma yazma öğreticisi olarak istihdamını da sağlayacaktır.

2003 yılı Ekim ayı itibari ile Diyarbakır'a ek olarak Şanlıurfa, Mardin ve Van illerinde de uygulamalar başlamış bulunmaktadır.

Araştırma Raporunun yer aldığı sayfaya gitmek için tıklayınız. »»» (İngilizce)

Okulöncesi Eğitim ve Anne Destek Programları

1999-2000 yıllarında, AÇEV ve Boğaziçi Üniversitesi işbirliği ile kapsamlı bir araştırma yapılmıştır. Bu araştırmada İstanbul, Diyarbakır ve Van illerinde 5-6 yaşlarında çocuğu olan annelerin erken çocukluk eğitimine ilişkin ihtiyaçları ile ilköğretim ve anasınıfı öğretmenlerinin erken çocukluk eğitiminin önemi ve amacı ile ilgili görüş ve beklentileri belirlenmiş ve çocukların dil kullanım becerileri değerlendirilmiştir. Bulgular özellikle Diyarbakır ilinde okulöncesi eğitim olanaklarının yetersiz olduğunu, bu yetersizlik nedeniyle çocuğun okul başarısının olumsuz etkilendiğini ve çocukların okula başlarken yaşdaşları ile eşit fırsata sahip olmadığını göstermiştir. Ayrıca çocuğun içinde bulunduğu elverişsiz şartların çocuğun gelişimini olumsuz etkilediği de bulunmuştur. İşte bu nedenlerle çocuğun gelişimini desteklemek, okula hazırlayabilmek ve ona eğitiminde eşit fırsat tanıyabilmek amacı ile bir eğitim programı uygulamanın yararlı olacağı düşünülmüştür. Ayrıca, annelerin çocuğun gelişimi ve eğitimine katkıda bulunmaları için annelere destek verecek bir programın uygulanmasının da gerekli olacağı öngörülmüştür. Bu doğrultuda, birbirini destekleyen iki farklı eğitim programı geliştirilmiştir.

Okulöncesi Eğitim Programı : Prof. Dr. Sevda Bekman, Prof. Dr. Ayhan Aksu Koç ve Prof. Dr. Eser Erguvanlı Taylan’ın danışmanlığında AÇEV uzmanları Filiz Uzuner ve Dilek Şenocak tarafından geliştirilmiştir. Herhangi bir okulöncesi kurumuna gitmeyen ve elverişsiz şartlarda yetişen çocukların tüm gelişimini (zihinsel, sosyal, duygusal ve fiziksel) ve dil kullanım becerilerini okula başlamadan önce desteklemeyi amaçlar. On haftalık olan bu program hafta içi hergün yarım gün uygulanmaktadır. 23 Haziran 2003 tarihinde Diyarbakır’da başlayan Program Alipaşa (AÇEV Aile ve Çocuk Eğitim Merkezi), Ben-u-sen (Turgut Özal İlköğretim Okulu) Mardin Kapı (Mardin Kapı İlköğretim Okulu), Hayvan Pazarı (Şehitlik İlköğretim Okulu) ve Bağlar (Fatih İlköğretim Okulu) semtlerinde toplam 400 çocuğa ulaşmaktadır. Program jimnastik, beraber saat, oyun saati, bahçe zamanı, dil zamanı, kitap okuma, okuma yazma öncesi çalışmalar gibi farklı bölümlerden oluşur. Programda ayrıca beslenme zamanı da vardır. Ağustos ayı sonunda tamamlanan yaz uygulamalarının ardından Ekim ayı itibariyle AÇEV Aile ve Çocuk Eğitim Merkezinde kış dönemi programları başlamış bulunmaktadır. 20'şer kişilik 3 sınıfta 60 çocuğun eğitim gördüğü bu dönem 2004 Mayıs sonunda tamamlanmıştır ve Haziran ayında 10 haftalık yaz dönemi hızlandırılmış OEP sınıfları açılacaktır.

Anne Destek Programı : Prof. Dr. Sevda Bekman, AÇEV uzmanları Nur Sucuka ve Ayşe Özdemir tarafından geliştirilmiştir. Anneleri, çocuk gelişimi ve eğitimi konularında desteklemeyi hedefler. İhtiyaç saptama çalışmaları sonucunda bu programda, özellikle aile çocuk ilişkisi, beslenme, okula hazırlık ve önleyici sağlık konuları ele alınmaktadır. On iki hafta süren bu program her hafta ikibuçuk saatlik grup toplantıları ile uygulanmaktadır. Grup toplantılarına gelen anneler o günün konusunu grup lideri ile birlikte tartışırlar. Ayrıca programda annelerin çocukları ile evlerinde yapmaları için faaliyetler de yer almaktadır. Program ağırlıklı olarak okulöncesi eğitim programına katılan çocukların annelerini hedeflediğinden okulöncesi programının uygulandığı ilköğretim okullarında uygulanmaktadır. Bu gruplara ek olarak çocuğu 3-9 yaşları arasında olan anneler için de Balıkçılarbaşı (Dikasum) ve Mardin Kapı-Hasırlı (Tandır Evi-Çamaşırhane) semtlerinde de uygulanmaktadır. 16 Haziran 2003 tarihinde başlayan programa 326 anne katılmıştır. Ağustos ayı sonunda yaz dönemi uygulamaları sona ermiş aynen OEP'de olduğu gibi AÇEV Aile ve Çocuk Eğitim Merkezi'nde 3 sınıflık kış dönemi programı başlamıştır. 2004 yılı Mayıs ayı sonunda bu kurslar sona erecek ve Haziran itibari ile yaz uygulamaları başlayacaktır.


Koç, A., ve Taylan, E., Bekman, S.(2002) Türkiye’de Okulöncesi Eğitimi: Hizmete Duyulan İhtiyaçların Saptanması ve Çocuğun Dil Yetisi Düzeyinin Değerlendirilmesi Araştırma Raporu. Boğaziçi Üniversitesi Araştırma Fonu (Proje no: 00 R 101) ve Anne Çocuk Eğitim Vakfı.


Diyarbakır Basın Gezisi, AÇEV Aile ve Çocuk Eğitim Merkezi Açılış Töreni ve İYOP Sertifika Töreni:

Güneydoğu Anadolu Eğitim Projesi’ni medyaya ve onlar aracılığıyla kamuoyuna tanıtmak amacıyla 26-27 Haziran 2003 tarihlerinde Diyarbakır’a bir basın gezisi yapılmıştır.

Bu geziye, İstanbul’dan çeşitli basın organlarına mensup 11 gazeteci ve ayrıca yerel basın mensupları davet edilmiştir.

Bu basın gezisi sırasında 26 Haziran 2003 günü, bu programın uygulandığı 3 Okulöncesi Eğitim Programı sınıfı ile 3 Anne Destek Programı sınıfının bulunduğu AÇEV’e ait Aile ve Çocuk Eğitim Merkezi’nin açılış töreni yapılmıştır. Bu törene Diyarbakır Vali ve Belediye Başkanı da dahil olmak üzere birçok kamu ve yerel yönetim görevlisi katılmıştır.
Aynı gün akşamüstü ise Diyarbakır Belediyesi Tiyatro Salonu’nda İşlevsel Yetişkin Okuryazarlığı Programı’ndan mezun olan 345 kursiyere ve 31 gönüllüye sertifikları verilmiştir.
Ayrıca, basın mensupları ile birlikte her üç eğitim programının uygulandığı bazı kurslar ziyaret edilerek bilgi alınmıştır.
Gezi sonrasında birçok yerel ve ulusal yayında bu projeye ilişkin çeşitli haberler yer almıştır.

Haberlerin bir kısmını görmek için lütfen tıklayınız. »»»